Thư từ bài vở xin gửi về địa chỉ email tcxulua@yahoo.com

Mọi tin nhắn cá nhân xin gửi cho bbt

Chào mừng Khách ( Đăng nhập | Đăng kí )

 
Reply to this topicStart new topic
> TÌNH YÊU TRAI GÁI TRONG CA DAO - Kha Tiệm Ly
bbt
post May 15 2010, 10:57 PM
Bài viết #1


Advanced Member
***

Nhóm: Administrators
Bài Viết: 7,139
Gia Nhập: 04/01
Thành Viên Thứ: 3



TÌNH YÊU TRAI GÁI TRONG CA DAO
Kha Tiệm Ly



Từ ngàn xưa, tình yêu trai gái luôn là nguồn cảm hứng không hề cạn của người nghệ sĩ. Đây là đề tài cũ, nhưng luôn mới . Nó tồn tại từ khi có sự hiện diện của con người và mãi tồn tại, khi con người tồn tại.

Nói đến tình yêu là nói đến tán tỉnh, hẹn hò, hạnh phúc ,khổ đau…và muôn hình vạn trạng khác. Tuỳ mỗi ngòi bút mà sự diễn tả có khác nhau. Với ca dao, để phơi bày những tâm tình ấy, ta thường thấy những lời lẽ thể hiện chân thành, nhưng cũng không ít bay bướm, hoa hoè mà sự điêu luyện đến mức tuyệt vời!

Khi muốn “làm quen” với nàng, chàng thường quanh co, vòng vo mây nước một hồi mới dám vào đề:

“Trên trời có đám mây xanh,
Chính giữa mây trắng, xung quanh mây vàng…

Thấy người con gái có ý lắng nghe, chàng ta mới mạnh dạn tấn công:

“Ước gì anh cưới được nàng,
Anh về mua gạch Bát Tràng về xây.. .

Và cũng rất hào phóng:

“Xây dọc rồi lại xây ngang,
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân…

Và ai dám bảo chàng không lãng mạn, tình tứ, “chọc” nàng một cách êm ái, nhẹ nhàng, đầy nét độc đáo:

“Có rửa thì rửa chân tay,
Đừng rửa lông mày chết cá ao anh!”

Nhưng có chàng chẳng cần rào đón, mà nghiêm chỉnh nói thẳng:

“Cho anh một miếng trầu vàng,
Sang năm anh trả cho nàng một mâm”

Và cũng rất mộc mạc , hiền hoà:

“Cau ăn là nghĩa, thuốc xỉa là tình,
Cám ơn phụ mẫu sanh mình dễ thương”

Thấy “mình” dễ thương thì anh thương, chứ anh đâu biểu “mình “thương lại; nhưng tại:

“Cành liễu nó biểu cánh quỳnh,
Biểu qua biểu lại, biểu... mình thương tui”

Thấy hoa đẹp, thích đó, nhưng sợ hoa có chủ, rớ vào mang hoạ, chàng bèn ướm thử:

“Cổ tay vừa trắng vừa tròn,
Mặt mũi vuông vắn, chồng con thế nào?

Còn nếu chắc rằng hoa kia chưa chủ, thì chàng cũng không ngần ngại thẳng bước tấn công:

“Bới tóc cánh tiên bẻ vòng lá liễu,
Thấy miệng em cười, trời biểu anh thương!”

Nàng cũng chẳng vội tin, bèn đánh đòn phủ đầu:

“Cá lội mương tre, cá xoè đuôi phượng,
Anh có vợ rồi, nói bướng thương em”

Có chàng “vô” cũng táo bạo, liều lĩnh:

“Ao hồ cá lội sen rung,
Em ơi ngồi xuống cho anh hun đở lòng”

Hay:

“Trâm vàng giắt chặt còn rung,
Thương anh (thì) kề mặt cho anh hun thoả lòng”

Hoặc:

“Trứng vịt đổ lộn trứng gà
Thấy má em trắng anh đà muốn hun”

Cũng có khi tráo trợn, nói với em của nàng với giọng trịch thượng:

“Nước mắm ngon dầm con cá đối,
Nói chị hai mầy để tối tao qua”

Thực là quá quắc lắm , ai mà không giận chứ:

“Cá sặc mà rượt cá rô,
Ăn nói hồ đồ đừng ghẹo tới em”

Lại có anh chàng vui tính, nhưng rất thực tế:

“Thương em chẳng biết để đâu,
Để ngay ...cái rún, lâu lâu...xức cù là!”

Lại có chàng quá lố, coi nàng không có gờ ram nào hết:

“Thấy em ốm ốm cao cao,
Anh tưởng cào cào, anh bắt anh câu”(!)

Tuy vậy, nghe cũng có duyên hay sao, mà nàng “mắng yêu”:

“Sa kê ba lá sa kê,
Ông thần không vật mấy ...thằng dê cho rồi!”

Có chàng cùng láu cá lắm:

“Ước gì anh hoá được con kiến vàng,
Bò ngang quay nón, hôn nàng cái chơi”

“Chơi” vui thôi chứ nào có yêu thương gì, nên nàng quật lại:

“Ước gì em hoá được con kiến hôi,
Bò ngang quai nón đái trôi con kiến vàng!”

Xem ra có vẻ không tao nhã lắm, nhưng cũng đáng đời cho chàng; vì:

“Rồng nằm biển cạn phơi râu,
Những lời anh nói, giấu đầu lòi đuôi”

Gặp hạng người như vậy, nàng cũng không tiếc lời:

“Học hành ba chữ lem nhem,
Thấy gái mà thèm, bỏ chữ trôi sông”

Qua gian đoạn tán tỉnh, hai người phải ý rồi thương nhau. Cao quý thay, tình chàng thật chất phác, trung hậu:

“Anh thương em không phải bạc với tiền,
Mà thương người trung hậu, để lưu truyền ngày sau”

Mà thương em thì:

“Ăn cơm ba chén lưng lưng,
Uống nước cầm chừng, để dạ thương em”

Chàng đã cụ thể hoá tình yêu của mình như một nhu cầu. Đã thế , chàng còn hạ quyết tâm:

“Anh đây quyết chí câu cua,
Dù ai câu rắn, câu rùa mặc ai”

Cũng bởi vì chàng thương nàng quá đổi:

“Cây đa lá rụng đầu đình,
Bao nhiêu lá rụng, thương mình bấy nhiêu”

Đôi khi thật mãnh liệt:

“Cơm sôi, lửa cháy, gạo nhảy tưng bừng,
Anh thương em như lửa nọ cháy phừng,
Dù cho núi lở, tan rừng cũng thương”

Yêu nàng, chàng chăm sóc từng li từng tí một. Nếu ngoài khả năng thì:

“Lạy trời đừng gió, đừng mưa,
Êm êm , dịu dịu cho vùa lòng em”

Đã đến thế thì thôi!

Yêu nhau, họ muốn gặp nhau, mà hẹn hò trai gái là điều bị nghiêm cấm theo lễ giáo Nho phong. Nhưng với tình yêu “ lở núi, tan rừng”, thì nhằm nhò gì cái bức tường lễ giáo ấy:

“Thương em mấy núi cũng trèo,
Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua”

Bởi thế, chàng dùng mọi cách để gặp nàng, dù trong phút chốc:

“Thương em không dám vào nhà,
Đi ngang qua ngõ hỏi gà bán không”

Tuy vậy, cả hai đã tạo điều kiện để được gặp nhau lâu hơn, thường xuyên hơn. Có khi:

“Đưa nàng về tới cây trôm,
Quay lưng trở lại sao hôm đứng đầu”

Những cuộc hẹn hò nhu vậy, họ đã nói với nhau những gì, ngoài những lời thề non hẹn biển:

“Sông dài cá lội biệt tăm,
Phải duyên chồng vợ nghìn năm cũng chờ”

Lòng nàng một dạ thuỷ chung, nhưng vì quá yêu, nên đôi lúc chàng cũng nghi ngờ. Nàng quả quyết:

“Dẫu mà cha mẹ không ưng,
Dầu chai nhỏ nhựa em cùng lao vô”

Chàng yên lòng quá, để đáp tình nàng, chàng:

“Chừng nào nhà ngói tróc vôi,
Bìm bìm leo, cỏ chỉ mọc, anh mới thôi yêu nàng”

Vậy cũng còn quá “yếu”, chàng bèn thốt lên một câu đầy chí khí nam nhi:

“Dao phay kề cổ, máu đổ không màng,
Chết thì chịu chết chứ buông nàng anh không buông”

Cả hai cùng mơ ước đến một ngày hạnh phúc, dù trước mắt đầy trở ngai chông gai:

“Nhìn lên trời thấy mây giăng tứ phía,
Ngó xuống biển thấy đá dựng tư bề,
Làm sao đặng chữ phu thê,
Anh chồng em vợ ra về đủ đôi”

Ngày ấy có đến không, chưa ai biết, chỉ biết hiện tại là những sự nhớ nhung. Sau những lần hò hẹn là những đêm khó ngủ:

“Bông trang trước cửa, ai sửa bông trang vàng,
Ngày mà chuyện vãn, tối mơ màng thấy em”

Và ngày thì biếng uống biếng ăn:

“Bữa cơm có cá cùng canh,
Cũng chưa mát dạ bằng anh gặp nàng”

Bởi:

“Kiểng xa bồn, kiểng vẫn còn xanh,
Anh xa ngưòi nghĩa cơm canh bỏ liều”

Và:

“Vắng cơm ba bữa còn no,
Vắng em ba bữa giở giò không lên.”

Đến nỗi vóc hình tiều tuỵ:

“Chim chuyền nhành ớt líu lo,
Mãng sầu em bậu, ốm o gầy mòn”

Thương quá hoá tương tư, đâu đâu , giờ phút nào chàng cũng mơ tưởng đến nàng, nhất là những đêm phòng không chiếc bóng:

“Đêm nằm gối gấm không êm,
Gối lụa không mềm bằng gối tay em”

Trăn qua trở lại nào biết tâm sự cùng ai:

“Đêm năm ôm gối thở than,
Gối ơi là gối bạn loan ta đâu rồi!”

Trong giấc mơ, hình bóng nàng vẫn lẽo đẽo, mà khi tỉnh giấc vẫn còn bàng hoàng:

“Đêm nằm mơ tưởng, tưởng mơ,
Chiêm bao thấy bạn, dậy rờ chiếu bông”

Còn nàng thì cũng không hơn gì:

“Cơm ăn chẳng đặng đàng hoàng,
Đặt lưng xuống chiếu, mơ màng thấy anh”

Một tình cảm lạ kỳ; bởi sao mà:

“Gió đâu thổi mát sau lưng.
Dạ đâu lại nhớ người dưng vô cùng!”

Đâu đó cũng là điều hiển nhiên, vì ông bà thường nói rằng:

“Quạ kêu nam đáo nữ phòng,
Người dưng khác họ đem lòng nhớ thương”

Và khi đã thương, cái gì thuộc về chàng (nàng),cũng sẵn có chỗ đứng trong tim nàng(chàng)

“Thương anh(em) đáo để vô hồi,
Tướng đi, tướng đứng , tướng ngồi cũng thương”

Nói chung, chàng và nàng cùng chung một nhịp đập con tim, nên nỗi niềm tâm sự cũng chẳng khác nhau. Họ như là:

“Con cá lý ngư sầu tư biếng lội,
Con chim phượng hoàng sầu cội biếng bay”

Và khi duyên tình toại ý, được mẹ cha chấp thuận, không còn lén lút hò hẹn như lúc nào. Thế mà vì lý do gì đó, lâu ngày chàng không ghé thăm. Nỗi nhớ nhung biến thành lời trách cứ nhẹ nhàng:

“Trúc mọc bờ ao nên gọi là trúc thuỷ,
Chợ Sài gòn xa, chợ Mỹ cũng xa.
Anh đi đâu sao chẳng ghé lại nhà,
Trước thăm phụ mẫu, sau là thăm em”

Vậy mà sau khi đến thăm, lúc ra về, nàng tiễn chàng bằng một lời coi bộ “dễ xa nhau” :

“Anh về biết lấy chi đưa,
Quýt cam còn nhỏ, buồng dừa còn non!”

Thực ra những lời dí dỏm đó cũng chứa chan hạnh phúc, bởi buổi tiển đưa nầy nàng cũng nén lòng đau:

“Anh về em chẳng dám cầm,
Dang tay đưa bạn ruột bầm như dưa”
“Anh về em chẳng dám đưa,
Nước mắt tuôn chảy như mưa tháng mười”

Chàng thì rất lo lắng cho nàng:

“Anh về để áo lại đây,
Để khuya em đắp gió tây lạnh lùng”

Với ý tình đầy đức hi sinh, nàng đáp:

“Lạnh lùng lấy mùng em đắp,
Để áo anh về đi học kẻo trưa”

Nhưng có mấy cuộc tình được tròn nguyện ước? Hàng chục lý do khiến hai người phải ôm hận xa nhau. Đầu tiên là môn đăng hộ đối:

“Anh với em đi cũng xứng, đứng lại cũng vừa,
Xa nhau vì bởi cha mẹ kén lừa sui gia”

Cũng như chỉ vì chàng nghèo khó:

“Cây oằn vì bởi gió nam,
Xa anh vì bởi phụ mẫu đều ham sang giàu”

Nhưng cũng không ít trường hợp chỉ vì mê tín dị đoan:

“Cọp mà vật mấy ông địa lý,
Voi mà giầy mấy ông lão coi ngày.
Trớ trêu họ khéo đặt bày,
Đôi ta thương nhau thiệt, lẻ nào trời chẳng định đôi”

Dù thế nào, sự tan vỡ cũng làm chàng rất khổ đau, tủi phận:

“Áo vá vai vá hoài vá huỷ,
Sao em có chồng chẳng nghĩ tới anh?”

Và buồn cho phần số vô duyên:

Anh ngồi bục lở anh câu,
Trách ai mách miệng con cá sầu không ăn”

Rồi ân hận vì:

“Tiếc công anh đào ao thả cá,
Khi cá lớn rồi, người lạ tới câu”

Và đâu đó có lời mai mỉa:

“Ai về nhắn với ông câu,
Cá ăn thì giựt, để lâu hết mồi”

Cay cú hơn, khi mà nàng chính là tác nhân của sự tan vỡ. Lúc đó chàng lại giận mình trót đã lầm yêu:

“Cầm vàng mà lội qua sông,
Vàng rơi không tiếc, tiếc công anh cầm”

Và cũng mỉa mai cay đắng:

“Tưởng giếng sâu anh nối sợi dây dài,
Ai đâu giếng cạn, anh tiếc hoài sợi dây”

“Trách ai ăn ở hai lòng,
Phụ tình gần gũi, lấy chồng xa xôi!”

Trách nàng sao nỡ quên đi lời thề năm xưa:

“Thỏ giỡn trăng như sơn băng thuỷ kiệt,
Em phụ chàng cho nhật nguyệt xét soi”

Và những lời tràn trề nhân nghiã:

“Tay bưng dĩa muối chấm gừng,
Gừng cay, muối mặn xin đừng bỏ nhau “

Nàng đã tham mồi bắt bóng, chàng mai mỉa:

“Buổi chợ đang đông con cá lòng tong em chê lạt,
Buổi chợ tan rồi con tép bạc em khen ngon”

Nhưng cũng không thiếu trường hợp kẻ phụ bạc lại là chàng. Người con gái đáng thương kia chịu không ít lời bàn tán thị phi:

“Cây đa trốc gốc trôi rồi,
Đò đưa bến khác em ngồi đợi ai?”

Và nếu lỡ “mang bầu tâm sự”, thỉ sự chế riễu càng đắng cay hơn:

“Chuối khoe chuối có lòng trinh,
Chuối ở một mình sao chuối có con?”

Vá không kém phần thâm độc:

“Không chồng có chửa mới ngoan,
Có chồng mà chửa, thế gian đã đầy”

Còn nếu tan vỡ là do định mệnh, thì cả hai chỉ biết than thở cho duyên số:

“Sông Tương ai gọi là sâu,
Cũng không bằng nửa mạch sầu đôi ta”

Với nàng, dù an bề gia thất, nặng oằn trách nhiệm chồng con, nhưng bóng hình dĩ vãng đôi lúc cũng chập chờn:

“Ngó quanh ngó quẩn thì vui,
Ngó về chốn cũ bồi hồi nhớ anh”

Niềm nhớ ấy, làm nàng xốn xang:

“Nhái kêu chiều rộ dưới mương,
Thiếp đã an phận còn thương phận chàng!”

Người ta bảo “Tình chỉ đẹp khi còn dang dở”. Những ước nguyện của tình yêu luôn là được sống bên nhau trọn đời. Mà lấy nhau không được; thôi thì:

“Tóc mây sợi ngắn, sợi dài,
Lấy nhau không được, thương hoài ngàn năm”


KHA TIỆM LY


Go to the top of the page
 
+Quote Post

Reply to this topicStart new topic
1 Người đang đọc chủ đề này (1 Khách và 0 Người Ẩn Danh)
0 Thành Viên:

 



.::Phiên bản rút gọn::. Thời gian bây giờ là: 1st November 2014 - 05:50 PM